AQSh va Eron dastlabki tinchlik shartnomasini imzoladi
Tomonlar sulh muddatini yana ikki oyga uzaytirishga kelishib oldi.
Donald Tramp hamda Eron Tashqi ishlar vazirligi AQSh va Eron o‘rtasida dastlabki tinchlik kelishuvi sifatida baholanayotgan 60 kunlik o‘zaro anglashuv memorandumi imzolanganini tasdiqladi. Hujjat mintaqadagi keskinlikni yumshatish, harbiy harakatlarni to‘xtatish va doimiy tinchlik bo‘yicha muzokaralar uchun sharoit yaratishga qaratilgan. Bu haqda BBC xabar berdi.
Donald Trampning ma’lum qilishicha, memorandum Fransiyadagi uchrashuvlar chog‘ida imzolangan. Eron prezidenti Mas’ud Pezeshkian ham hujjatni tasdiqlagan.
Tomonlar mazkur kelishuvni yakuniy tinchlik bitimi emas, balki keyingi muzokaralar uchun asos bo‘ladigan hujjat sifatida baholamoqda. AQSh prezidenti Tramp Eron o‘z majburiyatlarini bajarmasa, harbiy zarbalar qayta tiklanishi mumkinligini ham istisno etmagan.
Memorandumning asosiy bandlari:
Harbiy harakatlarni to‘xtatish
Tomonlar Livanni ham o‘z ichiga olgan barcha yo‘nalishlarda harbiy operatsiyalarni to‘xtatishga kelishgan.
60 kunlik sulhni uzaytirish
Aprel oyida e’lon qilingan vaqtinchalik sulh yana 60 kunga uzaytiriladi. Shu muddat davomida yakuniy tinchlik shartnomasi bo‘yicha muzokaralar olib borilishi ko‘zda tutilgan.
Hormuz bo‘g‘ozining ochilishi
Dunyo neft tashuvlarining muhim qismi o‘tadigan Hormuz bo‘g‘ozi 60 kun davomida kemalar uchun erkin va boj olinmaydigan tartibda ishlashi kerak. Keyinchalik Eron Ummon va Fors ko‘rfazidagi boshqa davlatlar bilan bo‘g‘ozning uzoq muddatli maqomi bo‘yicha qo‘shimcha kelishuvlar ishlab chiqishi rejalashtirilgan.
AQShning dengiz blokadasini bekor qilishi
Memorandumga ko‘ra, AQSh Eron portlariga nisbatan qo‘llanayotgan dengiz cheklovlarini 30 kun ichida bekor qilishi lozim. Yakuniy tinchlik bitimi imzolangach esa AQSh kuchlarini Eron chegaralari yaqinidan olib chiqish masalasi ko‘rib chiqiladi.
Sanksiyalarni bekor qilish
Hujjatda Tehronga qarshi joriy etilgan iqtisodiy va moliyaviy sanksiyalarni bosqichma-bosqich bekor qilish nazarda tutilgan. Ularning aniq jadvali keyingi muzokaralarda ishlab chiqiladi.
300 milliard dollarlik tiklanish dasturi
AQSh va uning mintaqadagi hamkorlari Eron iqtisodiyotini tiklash va rivojlantirishga qaratilgan kamida 300 milliard dollarlik dastur ishlab chiqish ustida ishlashi rejalashtirilgan. Biroq Vashington ushbu mablag‘ni bevosita ajratish majburiyatini olmaganini ta’kidlagan.
Yadro qurolidan voz kechish
AQSh va Eron Tehron yadroviy qurol yaratmasligi yoki qo‘lga kiritmasligi bo‘yicha kelishuvga erishgan. Shuningdek, boyitilgan uran zaxiralari masalasida ham hamkorlik qilish ko‘zda tutilgan.
Donald Tramp memorandumning barcha bandlari Eronning o‘z majburiyatlariga qanday amal qilishiga bog‘liq ekanini ta’kidlab, ikki oy ichida yakuniy kelishuvga erishilmasa, AQSh yana harbiy operatsiyalarga qaytishi mumkinligini ma’lum qilgan.
