Olimlar dunyo vaqtini Yerning aylanishidan ajratishni taklif qilmoqda

Olimlar Yerning aylanish tezligidagi o‘zgarishlar sababli dunyo vaqtini sayyoraning fizik aylanishidan mustaqil yuritish masalasini ko‘rib chiqmoqda.

Xabar qilinishicha, Xalqaro o‘lchovlar va tarozilar byurosi dunyo vaqt standarti — UTCni Yerning aylanishi bilan bog‘liq hisob-kitoblardan ajratish masalasini muhokama qiladi. Bunga Yerning so‘nggi yillarda nisbatan tezroq aylana boshlagani sabab bo‘lmoqda.

Hozirda astronomik vaqt bilan UTC o‘rtasidagi farq 0,9 soniyadan oshmasligi kerak. Shu sababli zarurat tug‘ilganda UTCga «sakrash soniyasi» qo‘shib yoki ayrim hollarda olib tashlab boriladi. Biroq olimlar 2035 yilga kelib manfiy sakrash soniyasini joriy etish zarurati yuzaga kelishi mumkinligini taʼkidlamoqda.

Mutaxassislarning fikricha, manfiy sakrash soniyasi telekommunikatsiya, elektr tarmoqlari va sunʼiy yo‘ldosh navigatsiyasi kabi tizimlarda texnik muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Chunki ko‘plab kompyuter dasturlari vaqt hisobidagi sakrash soniyasi faqat qo‘shiladi, degan taxmin asosida ishlab chiqilgan.

Shu sababli dunyo vaqtini Yerning aylanishidan butunlay ajratish va uzoq muddat davomida vaqtni bosqichma-bosqich tuzatib borish taklif qilinmoqda. Ayrim olimlar esa bunday o‘zgarish o‘rniga zarur bo‘lganida bir soniyani shunchaki o‘tkazib yuborish texnik jihatdan kamroq muammo tug‘dirishini bildirmoqda.

Yerning aylanish tezligiga bir nechta omil taʼsir qiladi. Uzoq vaqt davomida Oy taʼsirida yuzaga keladigan to‘lqinlar va ishqalanish sabab sayyoraning aylanishi sekinlashib kelgan. Shu bilan birga, muzliklarning erishi va Yer mantiyasidagi jarayonlar aylanish tezligiga taʼsir ko‘rsatib, kun davomiyligining o‘zgarishiga sabab bo‘lmoqda.