Toshkentda havo keskin ifloslandi: mutaxassislar asosiy sabablarni ma’lum qildi
19-sentyabr soat 21:00 dan 20-sentyabr soat 04:00 gacha Toshkentda havo sifati vaqtincha yomonlashib, AQI 101–150 — sezgir guruhlar uchun zararli darajaga yetishi mumkin.
18-sentyabr kuni kechqurun Toshkentda atmosfera havosidagi PM2.5 va PM10 zarrachalari miqdori keskin oshdi. Mutaxassislar buni quruq ob-havo, changning ko‘tarilishi, harorat inversiyasi va havo almashinuvining sustligi bilan izohlamoqda.
Maxsus komissiya ma’lumotlariga ko‘ra, avtomatik monitoring stansiyalarida zarrachalar konsentratsiyasi soat 18:00 dan keyin ko‘tarila boshlagan. Eng yuqori ko‘rsatkichlar 21:00–23:00 oralig‘ida qayd etilgan.
Xususan, 22:00 da Toshkent bo‘yicha PM2.5 konsentratsiyasi o‘rtacha 74,5 mkg/m³, PM10 esa 243,6 mkg/m³ ni tashkil qilgan. Ayrim hududlarda PM10 miqdori 555,3 mkg/m³ gacha yetgan.
19-sentyabrga o‘tar kechasi Ekologik monitoring milliy markazi va O‘zgidromet mutaxassislari Mirzo Ulug‘bek tumanining uchta hududida ko‘chma uskunalar yordamida o‘lchovlar o‘tkazgan. Feruza mavzesi, Kasaba va Parkent ko‘chalarida PM2.5 miqdori 55–65 mkg/m³, PM10 esa 63–77 mkg/m³ oralig‘ida qayd etilgan.
O‘lchovlarda azot dioksidi, uglerod monoksidi, ammiak, ftor vodorodi, fenol va formaldegid kabi gazsimon ifloslantiruvchi moddalar ham tekshirilgan. Ularning maksimal bir martalik konsentratsiyalari belgilangan me’yorlardan oshmagan.
Mutaxassislar tahliliga ko‘ra, uzoq davom etgan quruq ob-havo tuproq va yo‘l yuzalaridagi changning havoga ko‘tarilishiga sharoit yaratgan. Kechasi kuzatilgan harorat inversiyasi va havo almashinuvining sustligi esa chang zarrachalarining yerga yaqin havo qatlamida to‘planishiga olib kelgan.
Shuningdek, CAMS modeli O‘zbekistonning g‘arbiy va shimoli-g‘arbiy hududlarida PM10 miqdori yuqori bo‘lgan chang massalari kuzatilganini ko‘rsatgan. HYSPLIT modeli hisob-kitoblariga ko‘ra, Toshkentga turli balandliklarda shimol, shimoli-sharq, g‘arb va shimoli-g‘arb yo‘nalishlaridan havo oqimlari kirib kelgan.
23:00 dan keyin PM2.5 va PM10 miqdori pasaya boshlagan. 19-sentyabr soat 04:00 ga kelib, shahar bo‘yicha PM2.5 22,4 mkg/m³, PM10 esa 61,9 mkg/m³ gacha kamaygan.
Mutaxassislar 18-sentyabr kechasi va 19-sentabr tongida kuzatilgan holatni qisqa muddatli chang epizodi sifatida baholagan.
Prognozlarga ko‘ra, 19-sentyabr soat 21:00 dan 20-sentyabr soat 04:00 gacha Toshkentda havo sifati vaqtincha yomonlashib, AQI 101–150 — sezgir guruhlar uchun zararli darajaga yetishi mumkin. Tongda havo sifati “o‘rtacha” darajaga qaytishi kutilmoqda.
Hozirda Toshkent atmosferasidagi havo sifati Maxsus komissiya tomonidan doimiy monitoring qilinmoqda.
