Dunyoda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 73,3 yoshga yetdi — JSST
Demensiya, depressiv buzilishlar va boshqa yuqumli bo‘lmagan kasalliklar bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar oshgan.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti dunyo salomatligining asosiy ko‘rsatkichlariga bag‘ishlangan yangi hisobotini e’lon qildi.
Hisobotda 2000–2023-yillar oralig‘ida dunyo aholisining umr ko‘rish davomiyligi, o‘lim sabablari hamda turli kasalliklar bilan bog‘liq o‘zgarishlar tahlil qilingan.
JSST ma’lumotlariga ko‘ra, COVID-19 pandemiyasidan keyin dunyoda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi yana pandemiyagacha bo‘lgan ko‘rsatkichga yaqinlashgan. 2023-yilda ushbu ko‘rsatkich 73,3 yoshni tashkil etgan.
Biroq o‘lim sabablarining tarkibida yuqumli bo‘lmagan kasalliklar ulushi ortib bormoqda. Xususan, 2000-yilda barcha o‘limlarning 58 foizi yuqumli bo‘lmagan kasalliklarga to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, 2023-yilga kelib bu ko‘rsatkich 74 foizga yetgan.
Shu bilan birga, sog‘lom umr ko‘rish davomiyligi 62,8 yoshni tashkil etgan. Bu 2019-yilga nisbatan biroz pasayishdir.
Hisobotda Altsgeymer kasalligi va boshqa demensiyalar bilan bog‘liq o‘limlar 2000–2023-yillarda uch barobarga oshgani ham qayd etilgan. 2023-yilda demensiya dunyo bo‘yicha o‘lim sabablarining 5-o‘rniga ko‘tarilgan.
Bundan tashqari, 2019–2023-yillarda depressiv buzilishlar bilan bog‘liq kasalliklar 20 foizga oshgan.
JSST ushbu tendensiyalar yuqumli bo‘lmagan kasalliklarning oldini olish, ularni erta aniqlash, ruhiy salomatlikni muhofaza qilish va aholining sog‘lom umr ko‘rish davomiyligini oshirishga qaratilgan choralarni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatishini ta’kidlagan.
Eslatib o‘tamiz, 2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,4 yoshni tashkil etgan. «O‘zbekiston — 2030» strategiyasida ushbu ko‘rsatkichni 78 yoshga yetkazish maqsad qilingan.
