Ўзбекчиликда йўлда топиб олинган нарса уч марта “кимники” деб бақириб айтилгандан сўнг, "агар эгаси чиқмаса топган одамники бўлади" деган тушунча бор. Буни “топган тополоқники” деб таърифласа ҳам бўлади, бироқ қонунда бундай тартиб таъқиқланади.
Амалиётчи юрист Саидали Мухторалиевнинг таъкидлашича, топиб олинган нарсани эгасига қайтарган маъқул.
"Агар йўлда кетаётиб, 1 млн. сўмлик телефон ёки шунча миқдорда пул топиб олсангиз, дарров уни яқин атрофдаги Ички ишлар бўлимига, ёки Ички ишлар профилактика инспекторига олиб бориб топширинг. У ҳар қанақасига ҳам сизники бўлолмайди". – дейди мутахассис.
Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 62-моддасига асосан топиб олинган ёки тасодифан қўлига тушиб қолган қиймати базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 бараваридан ортиқ бўлган ўзганинг мол-мулкини яшириш — базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 бараваридан 5 бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Яъни БҲМни 270 минг сўм деб айтсак, унинг уч баробари 810 минг сўм бўлади. Демак, топиб олинган нарса қиймати белгиланган миқдордан кўп бўлса, уни ўзида сақламаган маъқул. Чунки топилмани узоқ муддат ўз ёнида сақлаб юриш “бировнинг мулкини яшириш” деб баҳоланади ва жарима солинишига олиб келади.
“Ўша телефонни ёки 1 млн. сўмлик пулни олиб, индамасдан чўнтакка солиб кетаверсангиз ва бу ҳолат атрофдаги камерага тушиб қолган бўлса, тамом. Топиб олинган телефон ёки пулни ҳам қайтарасиз, унга қўшиб давлатга МЖтК 62-моддаси бўйича қўшимча жарима ҳам тўлайсиз”, - дейди Саидали Мухторалиев.
Эслатма. Бировнинг мулки бировга юқмайди. Ҳужжатда белгиланган суммадан кўп бўладими, кам бўладими, фарқи ёқ, эгасига қайтарилиши керак. Бу бир тарафдан адолатга, иккинчи тарафдан инсонийликка тўғри келади.
Аввалроқ ҳоким мактаб директорини ишдан бўшатиши мумкинмаслиги бўйича мутахассис жавоб бергани ҳамда агар шифокор бемор талабини асоссиз рад этса маъмурий жавобгарликка тортилиши ҳақида хабар берилганди.
Оламгир Абдиев