Xitoy 2027 yilgacha “sunʼiy quyosh”ni ishga tushirmoqchi
Agar loyiha amalga oshsa, bu energetika sohasida jahon miqyosida katta o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin.
Xitoy olimlari yadro sintezi asosida ishlaydigan va “sunʼiy quyosh” nomi bilan tanilgan energiya loyihasini 2027 yilgacha ishga tushirishni maqsad qilmoqda. Ushbu loyiha — Burning Plasma Experimental Superconducting Tokamak (BEST) — mamlakatning uzoq yillardan beri olib borilayotgan yadro sintezi bo‘yicha tadqiqotlarining keyingi bosqichi hisoblanadi.
Maʼlum qilinishicha, loyiha orqali Quyoshning ichki qatlamlarda amalga oshadigan tabiiy energiya jarayonini yer sharoitida takrorlash ko‘zda tutilgan. Bu jarayon, nazariy jihatdan, cheksiz va toza energiya olish imkonini beradi. 2025 yilda Xitoyning Xefey shahridagi Experimental Advanced Superconducting Tokamak (EAST) qurilmasi 1000 sekunddan ortiq vaqt davomida plazmani yuqori haroratda barqaror ushlab turishga erishgan. Mutaxassislar buni muhim ilmiy yutuq sifatida baholagan.
Shunga qaramay, ekspertlar yadro sintezini amaliy energiya manbaiga aylantirish hali erta ekanini qayd etmoqda. Chunki hozircha bu texnologiya o‘zidan sarflanganidan ko‘proq energiya ishlab chiqarishni taʼminlay oladigan darajaga yetmagan. Jarayonning barqarorligi, materiallarning chidamliligi va amaliy sanoat qo‘llanmasiga moslashtirish kabi muammolar hamon dolzarbligicha qolmoqda.
Agar Xitoy 2027 yilga mo‘ljallangan rejani muvaffaqiyatli amalga oshira olsa, bu energetika sohasida jahon miqyosida katta o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin.
