El Nino hodisasi sabab dunyoda shakar narxi keskin oshishi mumkin

Dunyoning ikkinchi yirik shakar eksportchisi bo‘lgan Hindiston kamida yana uch mavsum davomida eksport uchun ortiqcha shakar zaxirasiga ega bo‘lmasligi mumkin. Bunga El-Nino ob-havo hodisasi sabab shakarqamish hosilining kamayishi va etanolga talabning ortishi ta’sir qilmoqda.

 

Reuters’ning yozishicha, bu omillar millionlab tonna shakarning jahon bozoriga chiqmay qolishiga, Osiyo, Afrika va Yaqin Sharqdagi import qiluvchi davlatlar uchun taklif qisqarishiga hamda London va Nyu-Yorkdagi etalon narxlar yuqori darajada saqlanib qolishiga olib kelishi mumkin.

 

Savdo va sanoat vakillari, hukumat manbalari hamda fermerlar bilan o‘tkazilgan suhbatlarga ko‘ra, shakarqamish hajmining kamayishi va etanol ishlab chiqarishga talab ortishi yaqin yillarda eksport uchun yetarli hajm qolmasligiga sabab bo‘ladi.

 

Hindistonda shakar eksporti hukumat ruxsati asosida amalga oshiriladi. Hukumat va sanoatdagi xabardor manbalar Nyu-Dehli ko‘p yillik taqiq e’lon qilish o‘rniga har bir mavsumda eksport ruxsatlarini cheklashi mumkinligini bildirgan.

 

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, El-Nino tufayli bu yil Hindistonda musson yog‘inlari so‘nggi 11 yildagi eng past darajaga tushishi kutilmoqda. 

 

Yog‘ingarchilikning kamayishi fermerlarni shakarqamish ekishni kechiktirishga majbur qilmoqda, ayrimlari esa suvni kam talab qiladigan ekinlarga o‘tishni rejalashtirmoqda.

 

Sanoat hisob-kitoblariga ko‘ra, Hindistonda joriy mavsumda shakar ishlab chiqarish hajmi avval kutilgan 30,95 million tonnadan 27,9 million tonnagacha pasayishi mumkin. Bu mamlakatning yillik taxminan 28,5 million tonnalik ichki iste’molidan ham kam.

 

Shu bilan birga, Hindiston import qilinadigan neftga qaramlikni kamaytirish maqsadida benzin tarkibidagi etanol ulushini oshirish siyosatini davom ettirmoqda. Sanoat vakillari fikricha, hukumatning kelajakdagi siyosati shakar eksportidan ko‘ra etanol ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlashga qaratiladi.

 

Hukumat manbalari va sanoat vakillarining aytishicha, agar El-Nino shakarqamish yetishtirishga jiddiy ta’sir ko‘rsatsa, Hindiston kelajakda shakar import qilishga ham majbur bo‘lishi mumkin. 

 

Mamlakat oxirgi marta 2016–2017 va 2017–2018-yilgi mavsumlarda shakar import qilgan edi.