“Diniy ekstremizm” atamasi “ekstremizm” tushunchasiga almashtiriladi
O‘zbekistonda ekstremistik tashkilotlarda ishtirok etish, ularni tuzish va rahbarlik qilish uchun javobgarlik tabaqalashtiriladi.
Oliy Majlis Senatining o‘n sakkizinchi yalpi majlisida ekstremizmga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilikni takomillashtirishga qaratilgan qonun muhokama qilinib, senatorlar tomonidan ma’qullandi.
Yangi qonun bilan Jinoyat kodeksi, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeks hamda boshqa qator qonun hujjatlariga muhim o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilmoqda.
Birinchi marta sodir etilgan ayrim qilmishlar uchun ma’muriy javobgarlik belgilanadi
Yangi tartibga ko‘ra, ekstremizm, separatizm yoki aqidaparastlik g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan materiallarni tayyorlash, ularni tarqatish maqsadida saqlash, shuningdek, ekstremistik va terrorchilik tashkilotlarining atributlari yoki ramziy belgilarini tarqatish yoxud namoyish etish maqsadida tayyorlash va saqlash birinchi marta sodir etilganda ma’muriy javobgarlikka sabab bo‘ladi.
Bunday qilmish jinoiy jazo qo‘llanilganidan keyin takroran sodir etilgan taqdirdagina jinoiy javobgarlikka olib keladi.
Senat muhokamasida qayd etilganidek, ushbu yondashuv adashgan fuqarolarning huquqlarini ta’minlash, ularni to‘g‘ri yo‘lga qaytarish va qayta ijtimoiylashtirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, jamoat xavfsizligi va tartibiga tahdid soluvchi materiallarni saqlash yoki tarqatishda ishtirok etgan shaxs tegishli organlarga o‘z vaqtida xabar berib, og‘ir oqibatlarning oldini olishga faol ko‘maklashsa, jinoyatning boshqa tarkibi mavjud bo‘lmagan taqdirda, jinoiy javobgarlikdan ozod etilishi belgilanmoqda.
Ekstremistik tashkilotlar bo‘yicha javobgarlik tabaqalashtiriladi
Qonun bilan ekstremistik, separatistik, fundamentalistik yoki boshqa taqiqlangan tashkilotlarni tuzish, ularga rahbarlik qilish va ularda ishtirok etish uchun javobgarlik choralari qayta ko‘rib chiqilmoqda.
Amaldagi tartibda ushbu qilmishlar uchun bir xil — 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan. Yangi tartibda esa tashkilotda ishtirok etish uchun yengilroq, uni tuzish yoki unga rahbarlik qilish uchun esa og‘irroq javobgarlik belgilanishi ko‘zda tutilmoqda.
“Diniy ekstremizm” atamasi o‘rniga “ekstremizm” tushunchasi qo‘llanadi
Qonundagi muhim yangiliklardan biri — “diniy ekstremizm” atamasining “ekstremizm” tushunchasiga almashtirilishidir.
Senat majlisida ta’kidlanganidek, bu yondashuv ekstremizmni muayyan din bilan bog‘lash amaliyotiga chek qo‘yish hamda qonunchilikda yagona huquqiy yondashuvni ta’minlashga qaratilgan.
Shuningdek, “ekstremizm” tushunchasining huquqiy chegaralari ham aniqlashtirilmoqda. Endilikda unga sakkizta aniq xatti-harakat asosida ta’rif berilishi, bu esa mazkur tushunchani huquqni qo‘llash amaliyotida subyektiv yoki kengaytirilgan tarzda talqin qilishning oldini olishi qayd etildi.
Profilaktika va xabar bergan shaxslarni himoya qilish mexanizmlari kuchaytiriladi
Qonun bilan ekstremizmning oldini olish va unga qarshi kurashish bo‘yicha maxsus davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish tartibi belgilanmoqda. Bunday dasturlarni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tasdiqlashi ko‘zda tutilgan.
