Yevrokomissiya TikTok’ni aybladi: platforma ruhiy salomatlikka zarar yetkazishi mumkin

Yevrokomissiya TikTok ijtimoiy tarmog‘ining tavsiya algoritmi foydalanuvchilarni ruhiy salomatlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan videolarni qayta-qayta tomosha qilishga undayotganini aniqladi. Idora platformaning bunday faoliyati Yevropa Ittifoqining Raqamli xizmatlar to‘g‘risidagi qonunini (DSA) buzishi mumkinligi haqida dastlabki xulosasini e’lon qildi.

 

Komissiya ma’lumotlariga ko‘ra, TikTok’ning «For You» sahifasi foydalanuvchilarning qiziqishlari va platformadagi faolligiga qarab videolarni tavsiya qiladi. Masalan, foydalanuvchi tushkunlik, yolg‘izlik, vazn yo‘qotish yoki tashqi ko‘rinish bilan bog‘liq videolarni ko‘p tomosha qilsa, algoritm unga shu mavzudagi boshqa materiallarni ham taklif qilishi mumkin.

 

Yevrokomissiya bunday holatni «quyon ini» (rabbit hole) effekti deb atamoqda. Unga ko‘ra, bir xil mazmundagi videolarning tinimsiz tavsiya qilinishi ayrim foydalanuvchilarda xavotir, tushkunlik, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi va tashqi ko‘rinishidan norozilik kabi muammolarni kuchaytirishi mumkin. Bu, ayniqsa, voyaga yetmaganlar va ruhiy jihatdan zaif foydalanuvchilar uchun xavf tug‘diradi.

 

Komissiya TikTok mavjud xavflarni yetarlicha baholamagan, ularni kamaytirish uchun joriy etilgan choralar esa samarali emas, degan dastlabki xulosaga kelgan.

 

Xususan, platformadagi «Qiziq emas» (Not interested) tugmasi ham foydalanuvchining tavsiya qilinayotgan kontentni o‘zgartirish istagini yetarli darajada aks ettirmasligi mumkin. Chunki algoritm foydalanuvchining videoni qancha vaqt tomosha qilganiga uning kontent bo‘yicha bildirgan bevosita tanlovidan ko‘ra ko‘proq ahamiyat berishi mumkin.

 

Yevrokomissiya TikTok’dan tavsiya tizimini qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda. Jumladan, foydalanuvchilarning aniq bildirgan istaklariga ko‘proq e’tibor qaratish, videolarni tomosha qilish vaqtini tavsiya algoritmidagi asosiy signallardan biri sifatida ishlatmaslik, kontentni boshqarish vositalarini qulaylashtirish va algoritmni muntazam sinovdan o‘tkazish taklif etilmoqda.

 

Endi TikTok kompaniyasi komissiyaning dastlabki xulosalariga javob berishi va o‘z pozitsiyasini taqdim etishi mumkin. Hozircha bu yakuniy qaror hisoblanmaydi. Agar tekshiruv yakunida qonunbuzarlik tasdiqlansa, kompaniyaga jahon bo‘yicha yillik aylanmasining 6 foizigacha miqdorda jarima solinishi mumkin.