Ўзбекистонда коммунал хизматлар бўйича қарзларни ундириш тартиби соддалаштирилди

Ўзбекистон Президенти томонидан 20 апрель куни имзоланган қонун билан айрим турдаги қарзларни ундириш механизми соддалаштирилди. Ҳужжат расман эълон қилинган пайтдан бошлаб кучга кирди.

 

Ҳужжатга асосан “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида”ги қонунга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиб, соддалаштирилган ижро тартиби қўлланиладиган қарзлар доираси кенгайтирилди. 

 

Қонун лойиҳаси аввалроқ — 2025 йил 12 августда Қонунчилик палатасида қабул қилиниб, 31-октабр куни Сенат томонидан тасдиқланган эди.

 

Ҳужжатга кўра, илгари фақат айрим мажбурий тўловларга нисбатан қўлланилган соддалаштирилган тартиб энди қуйидаги қарздорликларга ҳам татбиқ этилади:

 

• коммунал хизматлар учун тўловлар;

 

• кўп қаватли уйлар бўйича мажбурий бадаллар, яъни “квартплата”;

 

• почта ва видеоконференсалоқа харажатлари;

 

• БҲМнинг 5 бараваригача (2,06 млн сўмгача) бўлган ҳар қандай ундирувлар.

 

Шу билан бирга, мазкур тартиб жарима кўринишидаги жиноий жазолар ёки дарҳол ижро этилиши шарт бўлган ҳужжатларга нисбатан қўлланилмайди.

 

Шунингдек, фуқароларнинг банк ҳисобварақларидан маблағни мажбурий тарзда ечиб олиш тақиқланади. Бу билан давлат ижрочиларининг банк карталаридан автоматик пул ундириш ваколати бекор қилинди.

 

Бироқ қарздорликни ундиришнинг бошқа механизмлари сақлаб қолинган. Хусусан, қарз суммаси ижро ҳужжатлари асосида фуқаронинг иш ҳақи, стипендияси, пенсияси ёки бошқа даромадларидан ушлаб қолиниши мумкин. 

 

Бунда ушлаб қолинадиган миқдор меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан ошмаслиги керак.

 

Соддалаштирилган ижро тартиби қарзни ундиришни қарздорнинг яшаш манзилига бормасдан туриб амалга ошириш имконини беради. Жараёнлар асосан банк тизимлари ва ахборот технологиялари орқали масофадан юритилади.

 

Бундай тартибда мол-мулкни хатлаш ёки чет элга чиқишни чеклаш каби кескин чоралар қўлланилмайди. Қарздорга хабарнома юборилгач, унга қарзни ихтиёрий тўлаш учун 5 иш куни берилади. Ушбу муддатда узрли сабабларсиз қарз тўланмаса, мажбурий ундириш бошланади ва қўшимча равишда ижро йиғими ҳисобланади.