Лондонда жазирама оқибатлари: уйлар дарз кетиб, чўка бошлади

2026 йил ёзида Лондоннинг айрим ҳудудларида уйлар деворларида зигзагсимон ёриқлар пайдо бўлган, эшиклар қадалиб қолган ва деразалар деформацияланган. Айрим биноларда эса чўкиш белгилари кузатилган. Бу ҳақда CNN хабар берди.

 

Лондон ва Англиянинг жануби-шарқий ҳудудлари қуруқ ва иссиқ об-ҳаво кучайтираётган тупроқ чўкиши муаммосига дуч келмоқда. Жазирама вақтида тупроқдаги намлик камайиб, лойли қатлам қисқаради. Пойдевор остидаги тупроқнинг нотекис қисқариши биноларнинг чўкишига олиб келиши мумкин.

 

Британия геология хизмати вакили тупроқ чўкишини Буюк Британиядаги энг хавфли геологик ҳодисалардан бири сифатида баҳолаган. Мутахассислар глобал исиш кучайгани сари муаммо ҳам кенгайиши мумкинлигини билдирган.

 

Қайд этилишича, Лондонда лойли тупроқ кенг тарқалган. У намликни ютганда кенгаяди, қуриганида эса қисқаради. Бу жараён «қисқариш-кенгайиш» деб аталади. Дарахтлар ҳам жараённи кучайтириши мумкин: иссиқ ҳавода уларнинг илдизлари намлик излаб чуқурроқ кириб боради ва тупроқдаги сув миқдорини камайтиради. Эски бинолар бундай жараёнга кўпроқ моил. Лондон уйларининг ярмидан кўпи 1945 йилгача қурилган бўлиб, уларнинг айримларида пойдеворлар нисбатан саёз жойлаштирилган.

 

Аviva суғурта компанияси прогнозига кўра, 2030 йилга келиб Лондоннинг айрим ҳудудларидаги кўчмас мулкнинг 100 фоизи тупроқ чўкиши хавфига дуч келиши мумкин. Хусусан, Кенсингтон, Лондон Сити ва Вестминстер ҳудудлари тилга олинган.

 

Муаммо Лондон билан чекланмаяпти. CNN маълумотига кўра, бундан 40 йил аввал тупроқ чўкиши асосан Лондон ва Англиянинг жануби-шарқида кузатилган бўлса, иқлим ўзгариши сабаб ҳозир Буюк Британиянинг бошқа ҳудудларида ҳам хавф ортмоқда.

 

Building & Structural Consultants директори Боб Гибсоннинг айтишича, ҳар бир иссиқ ёздан кейин тупроқ чўкиши билан боғлиқ суғурта даъволари сони ошади. 2025 йилда Буюк Британияда суғурта соҳаси тупроқ чўкиши билан боғлиқ даъволар учун 415 млн доллар тўлаган. Бу 2024 йилга нисбатан 10 фоиз кўп.