Наврўз – меҳр-саховат байрами
Бугун, 21 март — Халқаро Наврўз куни!
Наврўз — Шарқ халқларнинг энг қадимий байрамидир. Баъзан уни афсонавий Қақнусга ўхшатишади. Асрлар давомида уни йўқотишга, Наврўзни байрам сифатида нишонлашни тақиқлашга бўлган уринишлар ҳар гал бесамар кетгани учун шундай қиёслар, эҳтимол.
Наврўз деҳқончилик ишларининг бошланиш байрами ҳам ҳисобланади. Совуқ қишдан димиққан кўнгилларнинг орзиқиб кутган бу байрами бир ойгача давом этади. Байрам кунларида ўлкамга етиб келгани учун оммавий халқ сайиллари уюштирилиб, янги унган кўкатлардан тансиқ таомлар пиширилган.
Тарихга назар ташлайдиган бўлсак, дастлаб Наврўз байрамини ўтказиш ўтроқ деҳқонларда расм бўлган. Кейинчалик улар орқали ярим ўтроқ ва кўчманчи туркий халқларнинг ҳам урф-одатларига айланган.
Халқимиз азалдан Наврўз байрамини янги йилнинг бошланиши деб қувонч билан кутиб олишган. Шу куни араз-гиналар унутилган. Байрамни нишонлашга тайёргарлик ишлари бир неча кун илгари бошланган. Буғдойни ундиришга қўйилган ва унинг майсасидан сумалак тайёрланган, кўкат чучвара, ялпиз, сомса каби тансиқ таомлар пиширилган. Отчопар, улоқ, кураш сингари халқ ўйинлари, сайиллар ўтказилган, баҳор ҳақида қўшиқлар, бахшиларнинг терма, достонлари куйланган. Наврўзнинг биринчи куни қишлоқ жойларида болалар тўп-тўп бўлиб хонадонлар эшиги олдида Наврўзга бағишланган қўшиқ айтишган. Уй эгалари уларни совға-салом ва турли егуликлар билан сийлаган. Болалар бу таомларнинг бир қисмини бева-бечораларга улашган. Бу удум ҳозир ҳам Самарқанд ва Жиззах вилоятларининг айрим қишлоқларида сақланиб қолган.
Меҳрибонлик уйлари, уруш ва меҳнат фахрийлари, ёлғиз кексалар ҳузурига ташриф буюриб, уларни қутлаб, совға-саломлар улашаётган юртдошларимизни кўриб бу байрам оқибатни, меҳр-саховатни ёдга солаётгани учун ҳам унга муҳаббатимиз чандон ортади.
Бу байрам ўзининг урф-одатлари билан ёшларимиз тарбиясида муҳим ўрин тутишига алоҳида эътибор қаратиш лозим. Масалан, турли халқ ўйинлари болаларни эпчил, зукко, чаққон, кучли ва қўрқмас бўлиб вояга етишида муҳим ўрин тутади. Хотин-қизларимизнинг пазандаликлари ҳам кўклам байрамида дастурхонларимизни безаган баҳорий таомларда намоён бўлади.
Ҳовли-жойларни озода тутиш, кўчат экиб, боғ барпо этиш ҳам байрамнинг асосий хусусиятларидан. Бугунги кунда мамлакатимизда Президентимиз ташаббуси билан ободончилик ва боғдорчилик ишларига жуда катта эътибор қаратилаётганини барчамиз кўриб турибмиз. Бундай эзгу ишлар инсонлар қалбида она заминга муҳаббат, она табиатни асраш ҳиси уйғонишига хизмат қилади.
Наврўзнинг қалбларда саховат, меҳр-мурувват ҳисини уйғотишини алоҳида эътироф этиш лозим. Байрам баҳонасида кўмакка, меҳр ва эътиборга муҳтож инсонлар ҳолидан хабар олиш ва бунда ёш авлоднинг иштирокини таъминлаш келажагимиз эгаларида инсоний фазилатларнинг шаклланишида жуда катта ибрат мактаби вазифасини ўташи, шубҳасиз.
