Гитлерни даҳшатга солган ўзбек партизани ҳақида биласизми?
У ҳақда Ўзбекистон ва Беларусь киноижодкорлари фильм олмоқда.
Мамадали Топиболдиев – “Казбек”, “осиё Арслони” номлари билан машҳур бўлган партизан. Унинг боши учун Гитлернинг шахсан ўзи 50 минг рейхсмарка ваъда қилган. Ушбу қаҳрамон ҳақида “Ўзбекфильм” ва Беларусфильм” биргаликда кино суратга олишга киришди. Хўш, Мамадали Топиболдиев ўзи ким?
Қаҳрамон Фарғона вилояти Риштон туманида вояга етган. Топиболдиев 1939 йилда ҳарбий хизматга жалб қилинган. Урушнинг дастлабки даврида унинг ҳарбий қисми душман томонидан тор-мор этилади. Қисмнинг қолган жангчилари Беларусда қолишга ва шу ерда кураш олиб боришга қарор қилишади. 1941 йилда у кичик партизан ортядига қўшилади. Ушбу тузилма Могилёв ва Витебск вилоятларида ҳаракат қилади.
Топиболдиев юзлаб ҳарбий амалиётларда муваффақиятли иштирок этган. Унинг кўмагида кўплаб ўта қимматли маълумотлар қўлга киритилади. У фашистларнинг 19 та поезд эшелонини йўқ қилишда иштирок этади. Уларнинг 5 тасини шахсан ўзи портлатиб юборган. Топиболдиев душманга жуда катта моддий зарар етказади ва шахсан Гитлернинг даҳшатга тушишига сабаб бўлади.
Ўзбек партизани қўл жангида 77 фашистни йўқ қилади, бир нафар немис генерали ва кўплаб офицерларни асирга олади. Круглянск тарихий-ўлкашунослик музейи директори Вииа Гапаеванинг сўзларига кўра, Топиболдиев Талучин қишлоғи яқинида бир вақтнинг ўзида 27 немис аскарларини қўлга олган.
“Беларусдаги партизанлик ҳаракати ўзининг кўп миллатли экани билан ажралиб туради. Мамадали Топиболдиев эса Ўзбекистон вакили сифатида ном қозонган. У партизанлар орасида ўзбек миллатига мансуб ягона “Совет иттифоқи қаҳрамони” унвонига сазовор бўлган”, — дейди Беларусь давлат музейининг етакчи илмий ходими Мария Гореликова.
Жанглардан бирида яраланган Топиболдиевни беларуслик Анна Васильевна исмли аёл ўз уйига яширади ва уни даволайди. Кейинчалик “Казбек” бу аёлни ўзининг “иккинчи онаси” деб атайди. Топиболдиевнинг қизи Мавлуда Топиболдиеванинг сўзларига кўра, Анна Васильевна урушдан сўнг Ўзбекистонга тез-тез ташриф буюради. Топиболдиев кейинчалик унга ғиштли уй қуриб беради. Бу ерда Ҳозирга қадар Анна Васильевнанинг авлодлари яшайди.
Топиболдиев урушдан сўнг Риштон туманига қайтиб келади ва бу ердаги колхозлардан бирига раис бўлади. Топиболдиевлар оиласининг яқин дўстларидан бири бўлган Сергей Сохадсенинг сўзларига кўра, у жуда камтар ва зиёли инсон бўлган. “Осиё арслони” Сохадзенинг ота-онаси билан яқин дўст бўлган.
Унинг ҳарбий ҳаёти фильмлар учун тайёр сценарий бўлиб хизмат қилиши аниқ.
P.S.: Фильмда “Казбек”, “Осиё Арслони” ролини маҳоратли актёр Улуғбек Қодиров гавдалантирмоқда.
