“Арда” ҳужжатли филми: Ўзбекистонда сунъий интеллект асосида яратилган илк тарихий лойиҳа
Мазкур лойиҳа мамлакатда илк бор сунъий интеллект технологиялари асосида яратилган реалистик тасвирли фильм бўлиб, яқин кунларда кенг жамоатчиликка намойиш этилиши режалаштирилган.
Ўзбекистонда кино ва маданият соҳасида муҳим янгилик сифатида “Арда” номли ҳужжатли фильм ишлаб чиқилди. Фильм асосан Хоразм воҳаси, хусусан Хива шаҳрининг бой тарихи, қадимий цивилизацияси ва маданий меросини ёритишга бағишланган. Унда илк цивилизацияларнинг шаклланиши, қишлоқ хўжалигининг ривожланиши, суғориш тизимларининг пайдо бўлиши, тарихий обидалар қурилиши, шунингдек, турли даврлардаги босқинлар ва урушлар асосли манбалар асосида тасвирланган. Фильмни яратишда тарихий аниқликка алоҳида эътибор қаратилиб, у Ўзбекистон Фанлар академияси Тарих институти олимлари, хусусан Хоразм тарихи бўйича мутахассислар билан ҳамкорликда тайёрланган.
“Арда” филми тахминан 30–40 дақиқалик бўлиб, икки ой давомида 15 нафарга яқин ижодий жамоа томонидан ишлаб чиқилган. Лойиҳа режиссёри ва сунъий интеллект мутахассислари фильмни замонавий технологиялар асосида реалистик кўринишда яратишга муваффақ бўлганини таъкидлашмоқда.
Молиявий жиҳатдан, фильмни суратга олиш учун тахминан 900 миллион сўм бюджет маблағи ажратилган. Мутахассисларнинг қайд этишича, агар лойиҳа анъанавий усулда — катта декорациялар, павилёнлар ва тўлиқ суратга олиш жараёнлари орқали амалга оширилганида, унинг қиймати камида 5–6 миллиард сўмни ташкил этиши мумкин эди. Шу боис, сунъий интеллектдан фойдаланиш лойиҳа харажатларини сезиларли даражада камайтирган.
Лойиҳа Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ташаббуси билан амалга оширилган. Бу ҳолат, аввало, кино соҳаси айнан ушбу вазирлик ваколатига кириши, хусусан, Ўзбеккино миллий агентлиги Маданият вазирлиги таркибига ўтказилгани билан изоҳланади. Шу боис, фильмни ишлаб чиқиш ва тарғиб қилиш жараёни айнан маданият тизими доирасида йўлга қўйилган.
Расмийларнинг таъкидлашича, лойиҳа давлат раҳбарининг Хоразм вилоятига ташрифи давомида берилган топшириқлар асосида бошланган. Ушбу ташрифда ҳудуднинг бой тарихий салоҳияти, туризм имкониятлари ва халқаро миқёсдаги нуфузи алоҳида қайд этилган эди. “Арда” филми ана шу тарихий ва маданий меросни кенг жамоатчиликка замонавий форматда етказиш мақсадини кўзлайди.
Фильм нафақат тарихий-маърифий аҳамиятга эга, балки маданият ва ижод соҳасида сунъий интеллект имкониятларини намойиш этувчи инновацион лойиҳа сифатида ҳам баҳоланмоқда. Мутахассислар фикрича, бу каби лойиҳалар келгусида Ўзбекистон тарихи, жумладан Амир Темур даври ва бошқа муҳим тарихий босқичлар ҳақида қисқа метражли фильмлар яратишга замин яратади.
Умуман олганда, “Арда” ҳужжатли филми мамлакатнинг бой тарихий меросини замонавий технологиялар орқали тарғиб қилиш, ёш авлоднинг тарихга қизиқишини ошириш ҳамда Ўзбекистоннинг маданий салоҳиятини халқаро майдонда кенгроқ намоён этишга хизмат қилиши кутилмоқда.
