ЖАВОБ.
Эслатма. Тушунтириш хати – ҳар қандай факт ва ҳодисанинг сабабларини (иш жойида йўқлиги, кечикиш, меҳнат вазифаларини бузиш, иш берувчининг мулкига зарар етказиш ва бошқалар) тушунтириб берувчи расмий ҳужжатдир.
Мазкур саволга амалиётчи юрист Саидали Мухторалиев қуйидагича жавоб беради:
“Тушунтириш хатининг шаклига (қўлда ёки компьютерда ёзилишига) нисбатан қонун ҳужжатларида ҳеч қандай талаб белгиланмаган. Шунинг учун маълум бир ташкилотларда қабул қилинган иш юритиш шаклига мувофиқ тушунтириш хати компьютерда ҳам, қўлда ҳам ёзилиши мумкин”.
Интизомий жазо қўлланилишидан аввал ходимдан ёзма равишда тушунтириш хати талаб қилиниши лозим.
Меҳнат кодекси. 182-модда.
Мутахассис Меҳнат кодексининг мазкур моддасини мисол қилиб келтирар экан, “сиздан интизомий жазо қўллаш мақсадида тушунтириш хати талаб қилинаётган бўлса керак”, - дейди.
Саидали Мухторалиевнинг таъкидлашича, ходимга ножўя ҳаракат ёки ҳаракатсизлик учун интизомий жазо қўллаш мақсад қилинганда, нима учун ундан тушунтириш талаб қилинади, бунинг асосий мақсадни тушуниб олиш керак.
“Тушунтириш хати талаб қилишдан асосий мақсад, ножўя ҳаракат ёки ҳаракатсизлик қилганликда айбланаётган ходимнинг ҳақиқатда айби борми ёки йўқми, бунга сабаб бўлган ҳолатлар аслида нима учун келиб чиққан, шу фактларга ходим томонидан аниқлик киритишдир”.
Мутахассис юқорида айтган сўзига изоҳ берар экан, шундай дейди:
“Яъни, тушунтириш хати орқали ходимга ўзининг айбсизлигини исботлаш, ё бўлмасам, ўзидаги узрли сабабларни баён қилиш имкони берилади. айнан шу сабабли ҳам, тушунтириш хати ходимнинг тилидан эркин ҳолда ёзиладиган ҳужжат ҳисобланади”.
Амалиётчи юрист Саидали Мухторалиев тушунтириш хатини иш берувчи ёки унинг вакили ёҳуд қандайдир текширувчилар айтиб турганига қараб ёздириш амалиётини нотўғри деб ҳисоблашини таъкидлайди.
“Тушунтириш хатингизда айбсизлигингизни ёки бошқа узрли сабабларни келтиришингизга ҳеч ким тўсқинлик қилолмайди”, - дейди мутахассис.
Аввалроқ боқувчисини йўқотганлик пенсиясини олиш тартиби бўйича мутахассис маслаҳат берган эди.
Оламгир Абдиев