Афғонистонда кимнинг қандай иқтисодий лойиҳаси бор? (1 қисм)
Қуйида минтақа давлатларининг Афғонистон билан боғлиқ иқтисодий ташаббуслари ҳақида сўз боради.
2021 йил 25-30 декабрь кунлари Тошкентда Ўзбекистон ва Афғонистон вакиллари ўртасида “Сурхон-Пули-Хумри” электр узатиш линияси қурилишини қайта тиклаш масаласи муҳокама қилинди. Томонлар икки мамлакат ўртасидаги энергетика йўналишида ҳамкорликни сақлаб қолиш муҳим эканини қайд этди.
“Сурхон-Пули-Хумри” Ўзбекистон Республикасининг Афғонистондаги йирик иқтисодий лойиҳаларидан бири ҳисобланади. Бундан ташқари, минтақанинг бошқа давлатларида ҳам Кобул билан ҳамкорликда бир қанча ишларни амалга оширмоқчи. Қуйида шу ҳақда сўз боради.
Ўзбекистон: Электр линияси ва Ҳинд океанига тўғридан-тўғри темирйўл.
Минтақанинг йирик давлатларидан бўлган Ўзбекистон Афғонистонда тинчлик ўрнатилишидан ва йирик иқтисодий лойиҳаларнинг амалга оширилишидан манфаатдор давлатлардан бири. Ҳозирда асосан, Ўзбекистон “Сурхон-Пули Хумри” электр линияси ва “Мозори Шариф-Кобул-Пешовар” темирйўли қурилишини илгари сурмоқда.
Ушбу электр линиянинг Ўзбекистондан Афғонистон чегарасига қадар 45 километри қуриб бўлинган. Эндиликда Афғонистон ҳудудида 201 километр участкада қурилиш якунланиши керак. Аммо мамлакатдаги нотинч вазият ҳозирча бунга имкон бермаяпти.
Агар бу лойиҳа амалга ошириладиган бўлса, Ўзбекистон Республикасининг қўшни давлатга электр энергияси экспорти 70 фоизга кўпаяди (йилига 6 миллиард кВ/с).
“Мозори Шариф-Кобул-Пешовар” темирйўли мамлакатимизга Тинч океанига тўғридан-тўғри чиқиш имкониятини беради. Темирйўл қурилиши бўйича 2021 йил февраль ойида Покистон ва Афғонистон билан “Йўл харитаси” имзоланган эди. Умумий узунлиги 600 километр, унинг тугалланиши учун 5 йил вақт керак. Лойиҳа амалга оширилиши учун 5 миллиард долларга яқин маблағ талаб этилади.
2021 йил август ойида “Толибон” ҳокимият тепасига келгач, қурилиш ишлари номаълум муддатга тўхтаб қолди. Шу билан бирга ҳаракат вакиллари юқоридаги икки лойиҳани амалга оширилишидан манфаатдор эканини маълум қилган.
Жаҳонгир Қўзиев
